මහා ගෝවින්ද ජාතකය (Maha Govinda Jataka)

මහා ගෝවින්ද ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ වැඩවසන සමයෙහි, එක්තරා භික්ෂුවක් මහත් ධර්ම දේශනාවක යෙදී සිටියේය. ඔහු මහා ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයාගේ කථාව විස්තර කළේය. එහිදී භික්ෂූන් වහන්සේලාට හා අනෙකුත් පිරිසට මේ ජාතකය දේශනා කළහ.

කථාව

“නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ, සියලු සම්පත් වලින් සපිරි, ශ්‍රාවස්ති නම් මහා නගරයක් විය. එම නගරයේ රජකම් කළේ කෝසල රජුය. රජුගේ අග මෙහෙසිය වූයේ මහා මායා දේවියයි. ඔවුන්ගේ රාජධානිය සශ්‍රීකත්වයෙන් හා සමෘද්ධියෙන් පිරි, ජනතාව සතුටින් ජීවත් වූහ. නමුත් රජතුමාට දරු සුරතල් බැලීමට නොලැබීම පිළිබඳව මහත් කණගාටුවක් විය.

එක් කලෙක, මේ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මහා ගෝවින්ද නම් වූ මහා බ්‍රාහ්මණ පුත්‍රයෙකු ලෙස උපත ලැබූහ. ඔහු උපතින්ම ඥානවන්තයෙකු, ගුණවන්තයෙකු, ශිල්ප ධර්මයෙන් උසස් වූවෙකු විය. ඔහුගේ පියා, ධනවත් හා ගෞරවනීය බ්‍රාහ්මණයෙකු විය. මහා ගෝවින්ද කුඩා කල සිටම ‘වේද’ ‘ශාස්ත්‍ර’ ‘වෛද්‍ය’ ‘ಜ್ಯෝතිෂ්‍ය’ වැනි ශාස්ත්‍රයන් හදාරා, සියල්ලෙහිම ප්‍රවීණයෙකු විය. ඔහුගේ ප්‍රඥාව හා ගුණ ධර්මය ගැන මුළු ඉන්දියාව පුරාම පැතිර ගියේය.

ඔහුගේ කීර්තිය කෝසල රජුගේ කන වැටුනි. රජතුමා, ඔහුගේ ඥානය හා සේවය තමන්ටත් අවශ්‍ය යැයි සිතා, මහා ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා රාජ සභාවට කැඳවා, ‘රාජ්‍ය ගුරු’ ‘රාජ්‍ය උපදේශක’ වශයෙන් පත්කර ගත්තේය. රජතුමා ඔහුට මහත් ගෞරවය හා ධනය ලබා දුන්නේය. මහා ගෝවින්ද, රජුගේ විශ්වාසය දිනා ගනිමින්, රාජ්‍ය පාලනයට මහත් උපකාර කළේය. ඔහු රජුට ‘ධර්මිෂ්ඨ’ ‘නീതിගරුක’ පාලනයක් ගෙන යාමට උපදෙස් දුන්නේය.

දිනක්, මහා ගෝවින්ද රජුට මෙසේ කීය:

“මහරජ, ඔබගේ රාජධානිය සශ්‍රීකත්වයෙන් පිරි, ජනතාව සතුටින් සිටියද, ඔබගේ වංශය ඉදිරියට ගෙන යාමට දරුවෙකු නොමැතිවීම මහත් පාඩුවකි. මම යම් ශාස්ත්‍රයක් දන්නෙද, එයින් මට වැටහෙන්නේ, ඔබගේ අග මෙහෙසිය ගැබ්බර වී සිටින බවයි. තවත් දින කිහිපයකින් ඔබට පුතෙකු හෝ දියණියක ලැබෙනු ඇත.”

රජු මේ පුවත අසා මහත් සතුටට පත් විය. ඔහු මහා ගෝවින්දට මහත් ත්‍යාග පිරිනමා, ඔහුගේ ඥානයට ස්තූති කළේය.

කාලය ගෙවී ගියේය. මහා මායා දේවියට පුතෙකු උපන්නේය. රජු ‘අලකසිරි’ නම් වූ පුත්‍රයා ලැබීමෙන් මහත් සතුටට පත් විය. ඔහුට විශාල උත්සවයක් පැවැත්වීය. මහා ගෝවින්ද, රජුගේ පුත්‍රයාට ‘ලොව ධර්මය’ ‘ශාස්ත්‍ර’ ‘නීති’ ඉගැන්වීමට පත් විය.

අලකසිරි කුමරු ද ‘පියාගේ ගුණයෙන්’ ‘මවගේ රූපයෙන්’ උපත ලැබූ, ‘නුවණැති’ ‘ගුණවන්ත’ කුමාරයෙකි. ඔහු සියලු ශාස්ත්‍රයන් ඉක්මණින් ඉගෙන ගත්තේය. මහා ගෝවින්ද, අලකසිරි කුමරුට ‘දෙවියන්ගේ’ ‘මිනිසුන්ගේ’ ‘ධර්ම’ ‘අධර්ම’ පිළිබඳව දේශනා කළේය.

කාලය ගෙවී ගිය අතර, අලකසිරි කුමරු වැඩිවියට පත් විය. ඔහු දක්ෂ ‘යෝධයෙකු’ ‘රණශූරයෙකු’ වශයෙන් ද, ‘ඥානවන්ත’ ‘ප්‍රඥාවන්ත’ කුමාරයෙකු වශයෙන් ද ප්‍රසිද්ධ විය. රජු, සිය පුත්‍රයාගේ ගුණ ධර්ම දැක, ඔහුට රාජ්‍ය භාර දීමට සූදානම් විය.

එක් දිනෙක, රජු මහා ගෝවින්දට මෙසේ කීය:

“මහා ගෝවින්ද, මම දැන් මහළු වී සිටිමි. මගේ පුත්‍රයා වන අලකසිරි, දැන් රාජ්‍ය පාලනයට සූදානම්ය. මම ඔහුට රාජ්‍යය භාර දී, යම් ‘නිස්කලංක’ ‘සන්සුන්’ ස්ථානයක ‘ධර්මය’ ‘සත්‍යය’ ගැන භාවනා කිරීමට කැමැත්තෙමි.”

මහා ගෝවින්ද රජුගේ අභිප්‍රාය අසා, ‘අප්‍රිය’ ‘සතුට’ යන දෙකම දැන, මෙසේ කීය:

“මහරජ, ඔබගේ අභිප්‍රාය ඉතා උතුම්ය. අලකසිරි කුමරුට රාජ්‍යය භාර දීම ඉතා සුදුසුය. මම ඔහුට ‘රාජ්‍ය පාලනය’ ‘ධර්මිෂ්ඨ’ ‘නീതിගරුක’ අයුරින් ගෙන යාමට උගන්වන්නෙමි.”

ඉන් පසු, රජු සිය රාජ්‍යය අලකසිරි කුමරුට භාර දුන්නේය. අලකසිරි කුමරු ‘ධර්මිෂ්ඨ’ ‘නീതിගරුක’ රජෙකු ලෙස රාජ්‍ය පාලනය කළේය. ඔහු සිය පියාගේ අභිප්‍රාය පරිදි, ‘නිස්කලංක’ ‘සන්සුන්’ ස්ථානයක ‘ධර්මය’ ‘සත්‍යය’ ගැන භාවනා කළේය.

මහා ගෝවින්ද, අලකසිරි රජුට ‘රාජ්‍ය පාලනය’ ‘ධර්මය’ ‘සත්‍යය’ පිළිබඳව උපදෙස් දුන්නේය. ඔහු ද ‘ධර්මිෂ්ඨ’ ‘නീതിගරුක’ රජෙකු ලෙස, ජනතාවගේ සිත් දිනා ගත්තේය.

දිනක්, රජුට ‘රාජ්‍යය’ ‘ලෞකික’ සැප සම්පත් පිළිබඳව ‘තෘෂ්ණාව’ ‘ආශාව’ නැති විය. ඔහුට ‘නිර්වාණය’ ‘සත්‍යය’ ‘අමරණීය’ ‘ගුණය’ ‘නිවන’ ‘පතන්නට’ ‘ලැබුනි’. ඔහු මහා ගෝවින්දට මෙසේ කීය:

“මහා ගෝවින්ද, මට දැන් ‘රාජ්‍යය’ ‘ලෞකික’ සැප සම්පත් පිළිබඳව ‘තෘෂ්ණාව’ ‘ආශාව’ නැති වී ඇත. මම ‘නිර්වාණය’ ‘සත්‍යය’ ‘අමරණීය’ ‘ගුණය’ ‘නිවන’ ‘පතන්නට’ ‘ලැබුනි’. මට ‘බ්‍රහ්ම ලෝකයට’ ‘යාමට’ ‘අවශ්‍ය’ය. ඔබ මට ‘මාර්ගය’ ‘පෙන්වා’ ‘දෙන්න’.”

මහා ගෝවින්ද, රජුගේ ‘අවබෝධය’ ‘ඥානය’ අසා, ‘අතිශයින්’ ‘සතුටට’ පත් විය. ඔහු රජුට ‘බ්‍රහ්ම ලෝකය’ ‘යාමට’ ‘මාර්ගය’ ‘පෙන්වා’ ‘දුන්නේය’. ඔහු රජුට ‘ධර්මය’ ‘සත්‍යය’ ‘අවබෝධය’ ‘ලබා’ ‘ගැනීමට’ ‘උපදෙස්’ ‘දුන්නේය’.

අලකසිරි රජු, මහා ගෝවින්දගේ උපදෙස් පරිදි, ‘නිර්වාණය’ ‘සත්‍යය’ ‘අමරණීය’ ‘ගුණය’ ‘නිවන’ ‘පතා’ ‘බ්‍රහ්ම ලෝකයට’ ‘ගියේය’.

මහා ගෝවින්ද, රජුට ‘උපදෙස්’ ‘දුන්’ ආකාරය, ‘ධර්මය’ ‘සත්‍යය’ ‘අවබෝධය’ ‘ලබා’ ‘ගැනීමට’ ‘උදව්’ ‘කළ’ ආකාරය, අනුගමනය කළ යුතු ‘ගුණ’ ‘ධර්ම’ය.

කථාවෙන් ලැබෙන ධර්ම කරුණු

මෙම ජාතකය මගින් අපට උගන්වන්නේ, ‘ඥානය’ ‘ප්‍රඥාව’ ‘ධර්මය’ ‘සත්‍යය’ ‘අවබෝධය’ ‘ලබා’ ‘ගැනීම’ ‘අතිශයින්’ ‘වැදගත්’ බවයි. ‘ලෞකික’ ‘ලෝභය’ ‘ආශාව’ ‘තෘෂ්ණාව’ ‘අප්‍රිය’ ‘දුක’ ‘නොවේ’. ‘නිර්වාණය’ ‘සත්‍යය’ ‘අමරණීය’ ‘ගුණය’ ‘නිවන’ ‘පතා’ ‘ධර්මය’ ‘සත්‍යය’ ‘අවබෝධය’ ‘ලබා’ ‘ගැනීමට’ ‘උත්සාහ’ ‘කළ’ ‘යුතු’ය.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ බුදු බවට පත් වූ ආකාරය

අලකසිරි රජුගේ ‘අවබෝධය’ ‘ඥානය’ ‘බුදු’ ‘ගුණය’ ‘ලබා’ ‘ගැනීමට’ ‘උපකාර’ ‘කළ’ ආකාරය, ‘බෝධිසත්වයන්’ ‘වහන්සේ’ ‘බුදු’ ‘බවට’ ‘පත්’ ‘වූ’ ‘ආකාරය’ ‘දැක්විය’ ‘හැක’. ‘බෝධිසත්වයන්’ ‘වහන්සේ’ ‘අතිශයින්’ ‘පාරමී’ ‘ධර්ම’ ‘බහුල’ ‘කොට’ ‘සිටි’ ‘බැවින’.

බාරමී ධර්ම

‘දක්ෂ’ ‘ප්‍රඥාවන්ත’ ‘ධර්මිෂ්ඨ’ ‘නീതിගරුක’ ‘පාරමී’ ‘ධර්ම’ ‘බහුල’ ‘කොට’ ‘සිටීම’ ‘බුදු’ ‘බවට’ ‘පත්’ ‘වීමට’ ‘අවශ්‍ය’ ‘වේ’.